QURAANJO AMA QURAANYO| CASHARRADA XASHARAADKA IYO XAYAWANNADA KALE.

Quraanjadu waa noole yar oo cajiiba ah. Waxa ay leedahay lix lugood oo seddex ba dhinac tahay, labo caawiyeyaal oo ku yaal qadaadka danbe ee madaxa salkiisa ah iyo labo tif oo yar yar oo wejiga horay uga yaal. Waa qayb ka mid ah xasharaadka, Aboorkana waa ay ka yartahay waana ay shaabahdaa.

Quraanjada nolosheeda  casharro fara badan ayaa laga baran karaa oo maamulka iyo hoggaanku kow ka yahay.
Haddii aad u fiirsato waa noole howl kar ah, shaqada koox-koox ayay u qabataa. Godad ayay qotodaa oo ay ku noolaataa balse waxa ay caan ku tahay "Buul Quraanjo". Buulka waxa ay ku rakibtaa badanaa geedaha waawayn ka dibna halkaa ayay Ukumaheeda dhigataa.

Marka ay anfaaci raadsanayso waxa ay u socotaa qaab saf ah oo isma hareer yaacdo sida noolaayaasha qaar, waxa ayna samaysataa hoggaan.

Qurnaajadu ama quraanyadu waa adkaysi badantahay, waxa aad arkaysaa marka ay doonayso in ay meel tafto haddii ay u suuro geli wayso kama quusato oo waa ay ku noq-noqotaa ka dibna waa ay ku guulaysataa.

Xigmad baa jirta oranaysa seddex shay ka baro Quraanjada.
"Howsha sida ay u qabato, Sida ay ugu celceliso iyo sida ay khaladaadkeeda u saxdo".
 Aniguna xikmaddaas ayaan u beddelay gabay.
 1. Seddex qodob quraanyada ka baro, waa qorshaha keede
 2. Sixitaanka khaladaadka iyo, howsha qabadkeeda
 3. Ku cel-celiska quruxda le arkoo, yaan qaban waayin.

Run ahaantii waa noole astaan u noqon karta hoggaanka iyo u dhabar adaygga howlaha guud.

Waxaa cajiib ah haddii aad arki lahayd sida ay wax u qaaddo, shayga ay doonayso in ay qaaddo waa ay isku dul dhoobtaa si ay u midayso awooddeeda ka dib sidaas ayuu ugu hirgalaa qorshaheedu.

Waxaaba jira maah maaha laga sameeyay oo oranaysa "Quraanyo aruurtay Bulac waa jiidda" Bulucu ama Mulucu waa qayb ka mid ah isna xasharaadka oo yar, balse marka Quraanyada loo eego isma oranaysid waa u suura gelaysaa in ay qaaddo.

Si kastaba Quraanyadu waa noole caqli badan, karti badan, adkaysi badan oo ay ka go'antahay in ay guulaysato.

W.Q: Calinuur Shiine.

DUMAR IYO DADNIMO Q. 4aad By Calinuur Shiine

Cali iyo Cudbi oo qaatay casharradii abid ugu xiisaha badnaa ayaa ka soo baxay toddobadii arooskooda.
Markaan waa lammaane uu isu xalaaleeyay sharciga islaamku waxa ayna dhex mushaaxayaan badwaynta jaceylka, waxa ay dhadhansadeen macaanka nolosha, waxa ayna ka durduurteen ama ka cabeen laaska kalgacalka ee aan marnaba gurin.

Cudbi waxa ay noqotay siduu Cali ka filayay, waa gabar garashada iyo fahanka saygeeda sida waxyigii loogu soo dejiyo, waa tab iyo xeelad leey hufnaan iyo hannaan wanaag loo hibeeyay. Cali waxa maanta uu diyaar u yahay inuu u shaqo tago Magaalada wallow uu mararka qaar niyadda iska leeyahay show inaad jannadaada isaga sii jirtaa wacnaan lahayd.

Habeenkii koowaad ee uu u soo hoyaadayo gurigiisa quruxda leh ayay caawa noqonaysaa, mar uu suuqa ka soo dhammaaday ayuu soo wacay boqoraddiisa, una sheegay inuu ku soo jiro waddada si ay uga warqabto imaanshihiisa,  iyana howraarsan ayay ku tiri.
Marka uu qasrigiisa gaarka ah soo galay ayaa Cudbi ku soo dhawaysay gacmo furan iyo kalgacayl aan xad lahayn. Cali waxa uu illoobay daalkiisii markii ay Cudbi dhabanka ka  shummisay amaba ka dhunkatay. Dhunkashadani waxa ay ahayd mid cajiib ah, marka aad gama'do waxa aad gashaa riyo iyo raaxo adduun, sidaas si la mid ah,  ayuu Cali markii dhabankiisa dhididka leh ay Cudbi dhunkatay uu u galay riyada jaceylka oo uu dalxiis bilaash ah ugu tegay xeebta kalgacalka ee ay u damaashaadka tagaan mucaashaqiintu.

Intaa ka dib, ayay Cudbi waxa ay Cali gaysay qolka. Qolkee?!! Qolka isaga ah dee.
Cali waxaa laga bixiyay shaarka oo Katabaanka loo saaray, waxaa lagu fariisiyay kursi malaha  dareensan in qof la jecelyahay uu ku fadhiyo.  Galaas biyo xoogaa qabow ah ayaa uu cabay.
Mar uu yara nastay ayuu Cali waxa uu aaday Tubbada biyaha. Oo muxuu ka doonay? Waa uu is illaaway, ee biyihii uu ku qubaysan lahaa Suuliga ama Musqusha ayay yaallaan. Markii uu tubada tegay ayuu gadaal soo eegay saa waxa uu arkay iyada oo Cudbi ku qoslaysa, markaas ayuu garawsaday in uu khaldamay, ee wax walba diyaar u yihiin.

Kol danbe ayay inta qolka fadhiga imaadeen oo casheeyeen sheeko u baxeen.
Markaan Cali iyo Cudbi waa ay si fahmeen. Cudbi waxa ay Cali uga sheekaysay qisooyin yaryar, waxa ay tiri " Caliyow, kaagama sheekayne, hadda ka hor ayaa aniga oo hurdaya waxa aan ku riyooday aniga oo wiil kuu dhalay!!
Waxa aan seexiyay Joodarigayga qayb ka mid ah, habeenkii oo dhan ayaan dhowrayay wiilkaas si aysan wax u soo gaarin, xitaa joodariga aniga oo gees uga jiifa ayaan soo toosay subixii, markaasaan ka welwelay oo is iri Alla!! Maxay run u ahaan waaysay.
Markaasuu Cali ku yiri isaga oo la kaftamaya ku yiri "Cudbiyey horta wiilku ma aduu kuu ekaa? Mise. Markaasay si kaftan ah iyana u tiri "Caddow, waa noo wada ekaa?
Cali aad ayuu ula dhacsanyahay jawiga ka abuurmay haasaawihii ka billawday damaashaadkii uu ku joogay xeebta, isagoo sidii ugu sheekeynaya ayaa uu halmar afkiisa ka yiri:
Shamso iyo sidii shaac
Arooryoo sharraxan baad
Markii aan ku shuufa ba
Iskay shaamareeraa!!
 Cudbi baa inta qosol dhag ka siisay tiri " Illeen abwaanna waa ahayd.
La.soco qaybta 5aad

DUMAR IYO DADNIMO Q. 3aad. By Calinuir Shiine

Cali isaga oo isu diyaarinayaa bixitaan ayaa waxaa loo soo sheegay wiil ay ilma adeerro yihiin oo shil gaari ku dhaawacmay, isla markaana yaalla isbitaalka wayn ee Magaalada, waxaa intaas loo raaciyay in loo baahanyahay in dhoog loo shubo.
Durba waxa uu soo duuduubay qorshihiisii uu Cudbi ku aadayay waxa uuna isu diyaariyay sidii uu u gaari lahaa Isbitaalka.
Cali saacado ka dib ayuu gaaray Isbitaalkii Wilkiina isaga iyo nin kale ayaa dhiiggii u shubay.

Mar uu Cali afka ku hayo cabitaan leh nafaqo saa'id ah oo nafta loogu celinayo maadaama dhiig laga shubay, ayaa waxaa aagga ka soo fariistay oday bukaan ahaa oo malaha Isbitaalka muddo ku jiray siina raysanaya. Odaygii iyo Cali, sheeko dheer ayaa dhex martay, oo waa ay is fahmeen.
Odaygu waxa uu Cali uga sheekeeyay dalka sidaan u quruxda badan xaaladaha uu soo maray  iyo sidoo kale nolosha miyiga qaar ka mid ah.
Odaygu waxa uu ahaa sheekaalow, Cali waxa uu waydiiyay " maandhow ma guursatay" markaasuu Cali ku yiri "Adeer maya" suu odaygii yiri "Maandhow, guurku waa howl wayn, midse ogow waxa uu la midyahay adiga oo haan gorof ah gacanta geliyay, haan meel jabo ah lagu illaloobay haddii aad gacanta geliso ma saadaalin kartid waxa aad kala kulmi doonto, sidaas si la mid ahna haddii aad gabar guursato ma qiyaasi kartid in ay kuu wanaagsanaan doonto iyo inkale.

Guurku waxa uu u baahanyahay buu yiri masuuliyad wayn, hadda waxa aad tahay wiil dhallinyaro ah laakiin berri waxa aad noqon doontaa cid odaygeed, adiga ayayna xaajo waliba kaa falantaa. Weligaa mid iska ilaali, ragga iyo dumarku isku mid ma aha, dumarku waa caadifad badanyihiin waana dareen dhawyihiin ee u dhega nuglow. Weligaa xaqeeda ha u dhaafin, weligaana adiga oo careysan ha imaan horteeda, sababtuna waxa ay tahay hadba waxa ay u dhaqmi doontaa sida ay dabeecaddaadu tahay, dumarku waa miraayad ama waa maro cad, haddii ay wasakhu gaarto waa ay qayirmaan.

Cali waxa uu isku illoobay, sheekadii odayga, saacado ka dib na Isbitaalkii ayuu ka baxay.
Cali isaga oo ka soo dib dhacay ballankii isaga iyo Cudbi ka dhexeeyay ayuu halhaleel ugu tegay gurigeedii. Waxa ay ka wada hadleen arrimo mustaqbali ah, waxa uu u bandhigay qorshihiisa guur iyo sida uu wax u rabo maadaama uu dhaqaale haysto uu ku aroosi karo, iyana diiday ma orane waa aqbashay.

Cali tooggan waxa uu isu diyaarinayaa aroos, waxa uu isu diyaarinayaa in uu hanto gabar oday dhalay, waxa uu isu diyaarinayaa in uu noqdo masuulka guri dhisan. Waxa uu arrinkii ula tegay adeerkiis Yuusuf. Cali aabbihiis ma noola sidaas ayuu u door biday in uu adeerkiis gabadha la doono, si kastabase arrin walba waa u hagaagay.
Arooskiisi waxaa ka shaqeeyay boqollaal dhallinyaro ah, sidoo kalena waxaa ku garab siiyay saaxiibbo ganacsato ah oo uu lahaa, arooskiisu waxa uu noqday mid ay la tacajabeen gabdhaha Cali horay u garanayay waxa ayna ka waayeen iin iyo cillad ay ku dhalleeceeyaan.

Sidaasna waxaa u aqal galay labadii mucaashaq, mayee labadii dhiirri geliye.

La soco qaybta 4aad, aan kuugu daree sheekada dhan xiisaheeda halkan ayay ka billaabanaysaa.

Curiye :Calinuur Shiine.